Μάσκες, σχολικές καταλήψεις και ΜΜΕ

Μάσκες, σχολικές καταλήψεις και ΜΜΕ

Από τη μια οι αρνητές της μάσκας, από την άλλη, οι σχολικές καταλήψεις… – αυτή η μάστιγα που έρχεται μαζί με τα πρώτα κρύα του φθινοπώρου, λίγο αφότου τελειώσουν οι ζέστες του καλοκαιριού, για όσο καταφέρουν να πάρουν παράταση τον πρώτο μήνα του φθινοπώρου.

Μέσα στα επιχειρήματα των μαθητών – καταληψιών, υπάρχουν και ασαφείς ή αντικρουόμενες αναφορές στη χρήση της μάσκας, για την πρόληψη διάδοσης του κορωνοϊού κι έτσι, μαζί με τους ψεκασμένους αρνητές της ύπαρξης της covid-19, έχουμε στην κοινωνία και στο παράλληλο «σύμπαν» των social media, έναν αχταρμά αμφισβήτησης και βιασμού της λογικής που αν σε κάτι διαφέρει από την «αγανάκτηση» των αρχών της μνημονιακής δεκαετίας του 2010 – η οποία «αγανάκτηση» παρεμπιπτόντως, έβγαζε στο δρόμο κατά βάση τον ίδιο βασικό κορμό πολιτών, πλειοψηφία των οποίων είναι και οι σημερινοί «αρνητές» – είναι η σχεδόν μηδενική υποστήριξη και πολιτική υποκίνηση.

Βέβαια, όπως συμβαίνει συνήθως, το κίνημα των «αρνητών» θα γεννήσει τους δικούς του ηγέτες, αν δεν διεκδικούν ήδη κάποιοι τα πρωτεία (κάποιοι υποψήφιοι της «Χρυσής Αυγής», η Ραχήλ Μακρή (!), ο Βελόπουλος κα). Η «άρνηση» μεταξύ των πρωταγωνιστών του κινήματος μπορεί να διαβαθμίζεται από την ταύτιση της ασθένειας με τις επιδιώξεις του διεθνούς Σιωνισμού και του Bill Gates, μέχρι την κουτοπόνηρη και ελαφρά αμφισβήτηση της ασθένειας, με το επιχείρημα ότι «υπερβάλλουν, τα φουσκώνουν…» κτλ.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προφανώς και δεν ελέγχονται, αν και οι μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν καταβάλλει αρκετές προσπάθειες για να αποκλείσουν τα fake news και τις θεωρίες συνομωσίας από τις αναρτήσεις των χρηστών τους.

Ο ρόλος των «συστημικών», των παραδοσιακών αλλιώς μέσων μαζικής ενημέρωσης (το προτιμώ από το «μέσα μαζικής επικοινωνίας»), πανελλαδικής και περιφερειακής εμβέλειας, είναι ιδιαίτερα κρίσιμος στο να μπλοκάρει εντελώς αυτές τις αποκλίνουσες από τη λογική και την επιστήμη, επικίνδυνες απόψεις, όσο και αν αυτό ακούγεται αυταρχικό, γιατί υποτίθεται ότι η δημοκρατία ευνοεί τον πλουραλισμό θέσεων. Εδώ όμως μιλάμε για τη δημόσια υγεία και όχι απλά για την ποικιλία απόψεων στη δημόσια σφαίρα…

Αν και ο Γάλλος φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και κοινωνικός επιστήμονας Pierre Bourdieu, στο μνημειώδες δοκίμιο “Sour la television” (“Για την Τηλεόραση”, Μετάφραση Αλ. Σωτηρίου, Κ. Διαμαντάκου, Εκδόσεις Πατάκη), τις δύο τηλεοπτικές διαλέξεις ουσιαστικά που έδωσε στο πρώτο Παρισινό Κανάλι, το Μάιο του 1996, στα πλαίσια των παραδόσεών του στο College de France, είναι πολύ σκληρός με την τηλεόραση και τη δημοσιογραφία γενικώς, καταγράφει μερικές αλήθειες, άκρως επίκαιρες σήμερα και ιδιαίτερα χρήσιμες για όλους, και ιδιαίτερα για τους λειτουργούς των ΜΜΕ. Μπορεί να αναφέρεται ειδικά στην τηλεόραση, αλλά η εφαρμογή των απόψεων αυτών γενικά στα media δεν είναι λάθος.

 

Παραθέτω δύο μεταφρασμένα αποσπάσματα από την πρώτη διάλεξη του Bourdieu:

«…Το παράδειγμα της αποχής των μαθητών λυκείων το 1986 όπου καταδεικνύεται με ποιον τρόπο οι δημοσιογράφοι, τελείως καλόπιστα, τελείως αφελώς, αφήνοντας τον εαυτό τους να οδηγηθεί από τα ενδιαφέροντά τους – αυτό που τους ενδιαφέρει – από τους προϊδεασμούς τους, από τις κατηγορίες αντίληψης και εκτίμησης που διαθέτουν, από τις ασυνείδητες αναμονές τους, μπορούν να παραγάγουν εντυπώσεις του πραγματικού και εντυπώσεις εντός του πραγματικού, εντυπώσεις οι οποίες δεν είναι ηθελημένες από κανέναν και οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να είναι καταστροφικές.

Οι δημοσιογράφοι είχαν στο μυαλό τους το Μάη του 1968 και φοβούνταν μήπως χάσουν «ένα καινούργιο ’68». Έχουμε να κάνουμε με εφήβους όχι ιδιαίτερα πολιτικοποιημένους, οι οποίοι δεν έχουν να πουν πάρα πολλά, δημιουργούμε εκπροσώπους (σίγουρα ανάμεσα στους πιο πολιτικοποιημένους) και τους παίρνουμε στα σοβαρά, ενώ και οι εκπρόσωποι παίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους. Και πες το ένα, πες το άλλο, η τηλεόραση που ισχυρίζεται ότι είναι εργαλείο καταγραφής, αποβαίνει εργαλείο δημιουργίας πραγματικοτήτων. Οδεύουμε ολοένα και περισσότερο προς σφαίρες όπου ο κοινωνικός κόσμος θα περιγράφεται – προδιαγράφεται από την τηλεόραση.

 

…Η τηλεόραση καθίσταται ο κριτής της πρόσβασης στην κοινωνική και πολιτική ύπαρξη.

Ας υποθέσουμε ότι σήμερα θέλω να κατακτήσω το δικαίωμα της σύνταξης στα πενήντα μου. Πριν από μερικά χρόνια, θα κατέβαινα σε διαδήλωση, θα παίρναμε πανό, θα κάναμε πορεία, θα πηγαίναμε στο Υπουργείο Παιδείας…

Σήμερα, θα πρέπει κανείς να προσλάβει – υπερβάλλω ελάχιστα – έναν επιτήδειο σύμβουλο επικοινωνίας. Με γνώμονα τα μέσα ενημέρωσης, γίνονται ορισμένα τεχνάσματα που θα τα εντυπωσιάσουν: κάποια μεταμφίεση, μερικές μάσκες, και επιτυγχάνεται, μέσω της τηλεόρασης, ένα αποτέλεσμα που δεν απέχει πολύ από εκείνο που θα είχε μια διαδήλωση 50.000 ανθρώπων…

Όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι αρκεί να κάνουν διαδηλώσεις χωρίς να ενδιαφέρονται για την τηλεόραση κινδυνεύουν να αποτύχουν: πρέπει ολοένα και περισσότερο να παράγονται διαδηλώσεις για την τηλεόραση, δηλαδή διαδηλώσεις τέτοιες οι οποίες θα ενδιαφέρουν τους ανθρώπους της τηλεόρασης, με βάση τις κατηγορίες αντίληψης που διαθέτουν και οι οποίες, αναμεταδιδόμενες και διογκούμενες από αυτούς, θα φτάσουν στο απόγειο της αποτελεσματικότητάς τους».

Παναγιώτης Μπούρχας

Show Buttons
Hide Buttons