Μέτσοβο: Πανηγυρίζει ο Ναός της Αγίας Παρασκευής

Μέτσοβο: Πανηγυρίζει ο Ναός της Αγίας Παρασκευής

Του Μιχαήλ Γ. Τρίτου
Καθηγητού Α.Π.Θ. Πρώην Κοσμήτορος
Της Θεολογικής Σχολής

Την Κυριακή 26 Ιουλίου, γιορτή της Οσιοπαρθενομάρτυρος Παρασκευής, η οποία μαρτύρησε με αποκεφαλισμό τον β’ μ.Χ. αι. στα χρόνια του Αυτοκράτορος Μάρκου Αυρηλίου, πανηγυρίζει ο φερόνυμος καθεδρικός ναός του Μετσόβου, που βρίσκεται στο κέντρο της πόλεως.

Ο ναός της αγίας Παρασκευής είναι ρυθμού βασιλικής, τρισυπόστατος. Γραπτές μαρτυρίες για την αρχική του κτίση δεν υπάρχουν. Βέβαιο είναι ότι ανακαινίστηκε τέσσερις φορές: το 1511, το 1759 με αυτοκρατορική άδεια, όπως φαίνεται σε φιρμάνι του 1744, το 1894 με δαπάνη του Γεωργίου Αβέρωφ και το 1959 από το Ίδρυμα Βαρώνου Μιχαήλ Τοσίτσα με πρωτοβουλία και επιμέλεια του Ευαγγέλου Αβέρωφ –Τοσίτσα.

Σπάνια Ιερός Ναός έχει τόσο μεγάλο ιστορικό και πολιτιστικό βάρος, όσο ο Ναός της Αγίας Παρασκευής Μετσόβου, ο οποίος αποτελεί τον άξονα περιστροφής της θρησκευτικής, εθνικής και πολιτιστικής ζωής των Μετσοβιτών.

Αρχικά ήταν ενοριακός ναός και υπήγετο στην Επισκοπή Σταγών. Από το 1659-1924 ήταν ο κεντρικός Ναός της Πατριαρχικής Εξαρχίας Μετσόβου. Από το 1924-1928 έγινε ο Μητροπολιτικός Ναός της προσωποπαγούς Μητροπόλεως Μετσόβου και από το 1932, ύστερα από σύντομη υπαγωγή στην Μητρόπολη Γρεβενών, ανήκει δικαιοδοσιακά στην Μητρόπολη Ιωαννίνων, ως μία των δύο ενοριών της πόλεως του Μετσόβου.

Ο ναός της αγίας Παρασκευής, πέραν του πνευματικού και λατρευτικού του χαρακτήρα, είναι και ένα λαμπρό πολιτιστικό μνημείο, που εντυπωσιάζει με τον πλούτο και την καλλιτεχνική ποιότητα των ιερών του αντικειμένων.

Μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας, ίσως μοναδικό στο είδος του, είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού, το οποίο φιλοτεχνήθηκε το 1730 από μετσοβίτες ξυλογλύππτες.

Παριστάνει διάφορα επεισόδια από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, καθώς και άλλα εντυπωσιακά διακοσμητικά στοιχεία. Οι εικοσιδύο εικόνες της άνω ζώνης του τέμπλου είναι της σχολής της ΒΔ Ελλάδος και ανήκουν χρονολογικά στο διάστημα 1700-1730.

Οι δέκα υπέροχες εικόνες του κάτω διαζώματος είναι ρωσικές και τοποθετούνται μεταξύ του 1820-1840. Αποτελούν αφιερώματα ευπόρων μετσοβιτών, εγκατεστημένων στη Ρωσία.

Στο ναό της αγίας Παρασκευής Μετσόβου πρωτοτυπεί και ο διπλός άμβων. Ο μεγάλος χρησιμεύει για την ανάγνωση του Ευαγγελίου. Ο μικρός για την ανάγνωση του Αποστόλου και την εκφώνηση του κηρύγματος.

Στα χρόνια της Πατριαρχικής Εξαρχίας από τον μικρό άμβωνα διαβάζονταν τα πατριαρχικά εγκύκλια γράμματα και σιγίλλια, που απευθύνονταν στον κλήρο και το λαό της Πατριαρχικής Εξαρχίας Μετσόβου.

Πολύτιμα στολίδια του ναού είναι και τα ψηφιδωτά, τα οποία είναι αντίγραφα των ψηφιδωτών της Γάλλας Πλακίδιας της Ραβέννας (5ος αι. μ.Χ.).

Το πρώτο μεγάλο ψηφιδωτό παριστάνει τον Χριστό ως καλό ποιμένα και το δεύτερο τον Απόστολο Παύλο. Εκτός των μεγάλων αυτών ψηφιδωτών σώζονται και άλλα μικρότερα με διάφορες παλαιοχριστιανικές παραστάσεις.

Μετά την αγιογράφηση του ναού από τον διαπρεπή σύγχρονο αγιογράφο Βλάσιο Τσοτσώνη, τα ψηφιδωτά θα τοποθετηθούν στο υπό ίδρυση εκκλησιαστικό μουσείο του ναού.

Το μεγαλοπρεπές κωδωνοστάσια του ναού χτίστηκε μεταξύ 1880-1885 με δαπάνη του Γεωργίου Αβέρωφ, σε σχέδια που έστειλε ο ίδιος από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Αλλά και στον τομέα της παιδείας μεγάλη υπήρξε η προσφορά του ναού της αγίας Παρασκευής.

Στα κελιά της στεγάστηκε το περίφημο Ελληνοσχολείο του Μετσόβου, που αναδείχθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα εθνικά προπύργια της Ηπείρου, αξιολογότατο κέντρο παιδείας, όπου δίδαξαν οι λογιότεροι και περιφανέστεροι διδάσκαλοι της εποχής.

Ο ναός της αγίας Παρασκευής σε όλο το διάστημα της μακρόχρονης ιστορικής του πορείας ηυτύχησε να διακονηθεί από λαμπρούς μετσοβίτες κληρικούς.

Πέραν των κατά καιρούς Πατριαρχικών Εξάρχων, αναφέρουμε τον Αρχιμ. Μόδεστο Πέρτσαλη, πτυχιούχο της Θεολογικής Σχολής Χάλκης, τον καλλιφωνότατο και μουσιολογιώτατο ιερέα π.Απόστολο Σταχούλη και τους σημερινούς εφημερίους Αρχιμανδρίτες Σεραφείμ Καχριμάνη και Σπυρίδωνα Τόδη, οι οποίοι πρωτοστατούν στην διάσωση και προβολή της πλούσιας μετσοβίτικης πολιτιστικής κληρονομιάς και διακρίνονται για το επιτυχημένο άνοιγμα στους νέους και τη δημιουργία ιερατικών κλίσεων.

Πέραν όλων αυτών ο ναός της αγίας Παρασκευής είναι κυρίως και πρωτίστως χώρος λατρείας και δοξολογίας του Θεού και τόπος ανευρέσεως του νοήματος της ζωής και του προορισμού της υπάρξεως. Εδώ ο χρόνος συναντά την αιωνιότητα και ο πιστός βιώνει το λειτουργικό χρόνο, δηλ. την αιωνιότητα στο παρόν.

Είθε η Αγία Παρασκευή, η προστάτις και βοηθός του βλαχοφώνου Ελληνισμού, με την παρρησία που της δίδει η αγιασμένη της ζωή και το μαρτύριο του αίματος που υπέστη, να πρεσβεύει στον Ελεήμονα Θεό για όλους μας ώστε να αντιμετωπίζουμε με πίστη και ελπίδα τις δυσκολίες του παρόντος και να αξιωθούμε της Επουρανίου Βασιλείας, της θέας της θαβωρείου φωτοχυσίας, της ατέρμονης αιωνιότητος, όπου «ήχος καθαρός εορταζόντων».

(Πηγή romfea.gr)

Show Buttons
Hide Buttons