Τα μεγάλα ταξίδια του μυαλού και του χάρτη μας…

Τα μεγάλα ταξίδια του μυαλού και του χάρτη μας…

Με αφορμή τον εθελούσιο αυτοπεριορισμό μου στο σπίτι για τον «κορονοϊό» ξεκοκάλισα κάθε λογής βιβλία και μεταξύ αυτών το «ΤΟ ΣΩΜΑ Ένας ταξιδιωτικός οδηγός» του Bill Bryson εκδ. Μεταίχμιο και το «Η μωρία των ανοήτων» του Robert Trivers εκδ.Κάτοπτρο. Εκεί εύστοχα αναφέρεται πώς κάθε κοινωνία όπως άλλωστε και κάθε μορφή ζωής και κυρίως οικολογικής φωλιάς (μιας ομάδας συμβιωτικών και ανταγωνιστικών οργανισμών που συνυπάρχουν και αλληλοεξαρτώνται) διακρίνεται κυρίως σε ξενιστές και παράσιτα.

Όταν τα παράσιτα ως πληθυσμός υπερβαίνουν ένα μέγεθος μπορεί να εξοντώσουν τον ξενιστή και στη συνέχεια να εξαφανιστούν και τα ίδια. Επειδή ξενιστές και παράσιτα είναι αποτελέσματα της εξελικτικής διαδικασίας που ονομάζεται φυσική επιλογή επιβιώνουν αυτά που επιτρέπουν στον ξενιστή να επιβιώσει.

Οι ιοί που δημιουργούν επιδημίες είναι παράσιτα και άλλοι από αυτούς είναι ιδιαίτερα επικίνδυνοι (θανατηφόροι), άλλοι λιγότερο. Ευτυχώς πολλαπλασιάζονται οι λιγότερο επικίνδυνοι και αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας συνωμοσίας όπως πιστεύουν οι αφελείς, αλλά λογικής ακολουθίας.

Οι θανατηφόροι ιοί που εξοντώνουν τους ξενιστές εξαλείφονται και οι ίδιοι και έτσι ανακόπτεται η διάδοσή τους. Το χαρακτηριστικό του «κορονοϊού» που βρίσκεται στην επικαιρότητα είναι πως ενώ έχει μολύνει κάποιον διαδίδεται χωρίς ο ξενιστής να έχει συμπτώματα τα οποία έχει αντιληφθεί ο ίδιος ή είναι εμφανή και τα αντιλαμβάνονται οι άλλοι για να τον αποφεύγουν…

Ιολόγοι και εξελεκτικοί βιολόγοι κάνουν έναν ιδιαίτερα εύστοχο παραλληλισμό για τις ομοιότητες ξενιστών και παρασίτων στη βιολογία και την ανθρώπινη κοινωνία. Αποκαλυπτική στην κατεύθυνση αυτή και η ταινία «Παράσιτο» που κέρδισε φέτος το Όσκαρ.

Στην ταινία οι άνθρωποι-παράσιτα εξαρτώνται από τον ξενιστή τους, την πλούσια οικογένεια που εξασφαλίζει την ευημερία τους. Όπως οι ιοί πληθαίνουν βρίσκοντας πρόσφορο περιβάλλον, έτσι και αυτοί αυξάνονται καθώς διεισδύουν όλο και περισσότερο στην οικογένεια.

Χρησιμοποιούν διάφορους μηχανισμούς απόκρυψης από τις άμυνες της οικογένειας-ξενιστή (πλαστά πτυχία κ.ο.κ.), ανταγωνίζονται με επιτυχία άλλα παράσιτα (υπηρέτρια) και τελικά κυριαρχούν στην οικία του ξενιστή, κάνοντας ουσιαστικά κουμάντο. Δεν τους συμφέρει να πάθει κακό η οικογένεια που τους ταΐζει, γιατί έτσι εξασφαλίζουν την ευημερία τους.

Κάθε αλλαγή στην συμπεριφορά τους/κάθε μετάλλαξη κρίνεται ως πετυχημένη αν βοηθάει στη συνέχιση αυτής της κατάστασης. Όταν αποφασίζουν να σκοτώσουν τον ξενιστή, τότε καταστρέφονται κι αυτοί…

Αναρωτήθηκα ακόμα, τι είναι αυτό που παρακινεί τους ανθρώπους σε συμπεριφορές όχλου; Η άγνοια, η αδιαφορία, ή ο φόβος να μείνουν κάποιοι μόνοι τους για λίγες μέρες;

Αν πιστεύετε πως οι περισσότεροι άνθρωποι μπορεί να μείνουν με τον εαυτό τους για πάνω από μερικά λεπτά, μάλλον κάνετε λάθος.

Από την άλλη πλευρά αυτό είναι ένα δυσοίωνο μήνυμα. Αν κάποιος δεν αντέχει ή βαριέται τον εαυτό του, υπό ποιες συνθήκες μπορεί να συνυπάρξει με τους άλλους και τι μπορεί να παράξει αυτή η συνύπαρξη;

Είναι προφανές τις τελευταίες μέρες πως οι νεότεροι αδιαφορούν, καθώς οι περισσότεροι ακόμη και αν κολλήσουν τον ιό θα αναπτύξουν συμπτώματα μιας ελαφράς ίωσης.

Με το να κυκλοφορούν και να επιταχύνουν και να αυξάνουν τη μετάδοση βάζουν σε κίνδυνο μόνο τους μεγαλύτερους και ασθενέστερους, για τους οποίους προφανώς αδιαφορούν…

Αδιαφορούν βεβαίως με τον ίδιο τρόπο που αδιαφόρησαν γι’ αυτούς και οι μεγαλύτεροι όταν απολαμβάνοντας παχυλούς μισθούς και συντάξεις από τα 50 τους, τους φόρτωσαν ένα χρέος 300 δισ. ευρώ.

Όπως κατά τον Φον Κλαούζεβιτς ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα, έτσι και η κοινωνία μοιάζει να είναι η συνέχιση της βιολογίας με άλλους τρόπους.

Αν για κάτι προσφέρονται οι κρίσεις σαν αυτή που διανύουμε είναι για να καταλάβει, όποιος το επιθυμεί, με ποιους έχει να κάνει και πώς μπορεί να συμβιώσει ή να επιβιώσει μαζί τους…

Αυτό που έχει κοινό το ΚΚ και η Εκκλησία είναι πως ο πυρήνας αυτού που μπορεί να ονομάσουμε «target group» στο οποίο απευθύνονται είναι άτομα κυρίως μεγάλης ηλικίας, των κατηγοριών δηλ. που εμπίπτουν στις ομάδες του πληθυσμού με υψηλό προφίλ κινδύνου στην επιδημία του «κορονοϊού».

Εν αντιθέσει με την εκκλησία για την οποία τελικά η πολιτεία αποφάσισε, το ΚΚ ανέστειλε όλες τις μαζικές δραστηριότητες για την περίοδο κορύφωσης της επιδημίας.

Είναι προφανές πως πρόκειται για απόφαση επίδειξης υψηλού ενστίκτου επιβίωσης και αυτοσυντήρησης.

Αντιθέτως με αυτό που θεωρείται ο δεινόσαυρος της αριστεράς κάποιοι αντισυστημικοί αριστεροί-αριστεριστές δεν δίστασαν να κάνουν συγκέντρωση και πορεία υπέρ των μεταναστών σε κάποιο από τα πληττόμενα νησιά του Αιγαίου. (Το “target group” εδώ δεν είναι οι προλετάριοι που έτσι κι αλλιώς δεν υπήρχαν ποτέ αλλά οι μετανάστες και οι «δικαιωματιστές»). Εντύπωση προκάλεσε πως στο κάλεσμα συμμετείχε και κάποιο σωματείο ιατρών. Για αυτούς προέχουν οι τελετουργίες που κρατάνε «το μαγαζί» ανοιχτό και ας βάζουν σε κίνδυνο ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού για τη συνδρομή των οποίων υποτίθεται κάνουν ό,τι κάνουν.

Η επιδημία του «κορονοϊού» όπως και η κρίση της χρεοκοπίας του 2010 αποσταθεροποιεί την κοινωνία και αν η διάρκεια υπερβεί τις προβλέψεις θα αποκαλύψει ακόμη μεγαλύτερο τμήμα της ακατέργαστης «βιολογίας» που υπάρχει μέσα μας…

Αν εκτός από την ασυμπτωματική εύκολη μετάδοση είχαμε να κάνουμε με μια επιδημία με υψηλότερο δείκτη θανάτου ο πανικός ενδεχομένως δεν θα αφορούσε το άδειασμα των ραφιών των σούπερ μάρκετ, αλλά συμπεριφορές πρωτόγνωρες σαν αυτές που περιγράφει ο Θουκυδίδης για τον λοιμό που έπληξε τους Αθηναίους το 430 π.Χ. όταν τους πολιορκούσαν οι Σπαρτιάτες…

Ένα απόσπασμα από την περιγραφή του Θουκυδίδη για τις συνέπειες του λοιμού σε μετάφραση του Ελευθερίου Βενιζέλου…

[53] Αλλ᾽ η νόσος εισήγαγε προσέτι και άλλας χειροτέρας μορφάς ανομίας εις την πόλιν. Διότι πολλοί, οι οποίοι προηγουμένως απέκρυπτον την επίδοσίν των εις αθεμίτους ηδονάς, παρεδίδοντο ήδη εις αυτάς χωρίς καμίαν επιφύλαξιν, καθόσον έβλεπαν πόσον αιφνιδία ήτον η μετάπτωσις, αφ᾽ ενός μεν των πλουσίων, οι οποίοι εξαίφνης απέθνησκαν, αφ᾽ ετέρου δε των τέως εντελώς απόρων, οι οποίοι εις μίαν στιγμήν υπεισήρχοντο εις τας περιουσίας εκείνων. [2] Ως εκ τούτου, απεφάσιζαν να χαρούντην ζωήν των όσον ημπορούσαν ταχύτερον, επιδιδόμενοι εις τας απολαύσεις, διότι εθεώρουν και την ζωήν και τον πλούτον εξίσου εφήμερα. [3] Και κανείς δεν ήτο διατεθειμένος να υποβάλλεται προκαταβολικώς εις ταλαιπωρίας προς επιδίωξιν σκοπού, τον οποίον ενόμιζεν ενάρετον, αφού εθεώρει αμφίβολον, αν θα επιζήση, διά να πραγματοποίηση αυτόν, μόνον δε ό,τι παρείχεν άμεσον απόλαυσιν, και ό,τι καθ᾽ οιονδήποτε τρόπον ωδήγει εις τούτο, τούτο κατήντησε να θεωρήται και ενάρετον και χρήσιμον. [4] Αλλά φόβος των θεών ή νόμος των ανθρώπων κανείς δεν τους συνεκράτει, αφ᾽ ενός μεν διότι βλέποντες ότι όλοι εξ ίσου απέθνησκαν, έκριναν ότι καμία δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ ευσεβείας και ασεβείας, εξ άλλου δε επειδή κανείς δεν επίστευεν ότι θα επιζήση, διά να δώση λόγον των εγκλημάτων του και τιμωρηθή δι᾽ αυτά. Τουναντίον, όλοι εθεώρουν ότι η ήδη κατεψηφισμένη κατ᾽ αυτών και επί των κεφαλών των επικρεμαμένη τιμωρία ήτο πολύ βαρυτέρα και ότι, πριν επιπέση κατ᾽ αυτών, εύλογον ήτο να χαρούν οπωσδήποτε την ζωήν των.

Από την άλλη να μην βαυκαλίζεται ο «κοινωνικός δαρβινισμός» ότι συμφιλιώνεται με τη φυσική επιλογή. Να μη ξεχνάει πως ολόκληρη η πορεία -και η εποποιία- τού ανθρώπου αποτελεί έναν αγώνα εναντίον της. Εάν της παραδινόμασταν, η ιατρική επιστήμη δεν θα είχε καν αναπτυχθεί. Ο κάθε άρρωστος θα εξαρτιόταν αποκλειστικά από την ικανότητα του οργανισμού του να αυτοϊαθεί. Ο κάθε -παροδικά έστω- αδύναμος θα ριχνόταν στον καιάδα.

Ασφαλώς η φυσική επιλογή -και η τύχη ακόμα περισσότερο- μας καθορίζουν. Το πώς, το για πόσο θα πορευτεί ο καθένας στην υγεία ή στην αρρώστια του εξαρτάται από αναρίθμητους αστάθμητους παράγοντες. Αλίμονο όμως εάν η κοινωνία ξέγραφε εκ των προτέρων έστω κι ένα μέλος της, εγκαταλείποντάς το στη μοίρα του. Αλίμονο εάν οι γιατροί και οι νοσηλευτές αρκούνταν να υπογράφουν θανατικές καταδίκες μέχρι το ποσοστό που τις δικαιολογεί η στατιστική. Αλίμονο εάν η απόφαση να προτάξεις έναν νεότερο έναντι ενός πρεσβύτερου όταν δεν μπορείς να τους σώσεις αμφότερους δεν λαμβανόταν με σπαραγμό ψυχής… 

«Ο θάνατος του κάθε ανθρώπου με λιγοστεύει γιατί ανήκω στην ανθρωπότητα. Για αυτό ποτέ σου μη ρωτήσεις για ποιον χτυπά η καμπάνα. Χτυπά για σένα».

Απόδειξη το «μικρό βρώμικο μυστικό» όπως το ονομάζει ο Αμερικάνος οικονομολόγος Ρόμπερτ Ράιχ: στις ΗΠΑ δεν υπάρχει σύστημα δημόσιας Υγείας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι φτωχοί Αμερικανοί θα την πατήσουν όταν ο κορονοϊός θα αρχίσει να μολύνει μαζικά τον πληθυσμό.

«Αντί για ένα σύστημα δημόσιας υγείας, διαθέτουμε ένα ιδιωτικό σύστημα κερδοσκοπίας» γράφει, που χρησιμοποιείται από τους έχοντες. Και συμπληρώνει ότι υπάρχει και «ένα σύστημα κοινωνικής ασφάλισης για τους ανθρώπους που είναι αρκετά τυχεροί για να έχουν πλήρη απασχόληση». Η γνώμη του είναι ότι αυτά τα στάνταρ «ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ατόμων και όχι στις ανάγκες του κοινού εν συνόλω», αφού στις ΗΠΑ «η έννοια του δημοσίου αγαθού (η Υγεία, η Εκπαίδευση, κ.λπ.) δεν αφορά το κοινό καλό, αλλά εκπλήρωση ατομικών αναγκών».

Η υγειονομική περίθαλψη στην Αμερική παρέχεται κυρίως από ιδιωτικές εταιρείες με κερδοσκοπικό σκοπό. Πώς θα γίνει η περίθαλψη όλων όσοι προβλέπεται να νοσήσουν βαριά; Υπολογίζει σε «περισσότερα από 30 εκατομμύρια» τους Αμερικανούς που είναι αποκλεισμένοι από την κοινωνική περίθαλψη.

Σήμερα ο κόσμος είναι πανικόβλητος από μία επιδημία κορονοϊού που δεν προσεγγίζει καν τα ποσοστά θνησιμότητας των επιδημιών τις οποίες προηγούμενες γενιές ανθρώπων αντιμετώπισαν. Από την ευλογιά μέχρι την ασιατική γρίπη και τη χολέρα. Ίσως επειδή εμείς, οι μοντέρνοι άνθρωποι, ξεχάσαμε πόσο εύθραυστη είναι η ζωή. Κάποιος είπε κάτι που μοιάζει σωστό. Ότι όλος αυτός ο πανικός σχετίζεται με την χωρίς ιστορικό προηγούμενο εντυπωσιακή αύξηση του προσδόκιμου όρου ζωής, ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες. Και ότι μέσα σε 200 χρόνια, η ιατρική και η επιστήμη έκαναν τον άνθρωπο τόσο δυνατό και υγιή, που έφτασε να αγνοεί όχι μόνο την ιατρική και την επιστήμη, αλλά και την ίδια τη θνητότητά του. Εξ ου και ο πανικός τώρα…

Φαρμάκης Γρηγόριος

Show Buttons
Hide Buttons