Το μεγάφωνο του Πεκίνου: Η επιστροφή της κομματικής προπαγάνδας στη νοτιοανατολική Ευρώπη

Το μεγάφωνο του Πεκίνου: Η επιστροφή της κομματικής προπαγάνδας στη νοτιοανατολική Ευρώπη

Συντάκτης Βλαντιμίρ Σόποφ

Μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία, η Κίνα έχει επεκτείνει σημαντικά την παρουσία της στα μέσα ενημέρωσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η χώρα βρίσκεται σε όλο και καλύτερη θέση για να ενισχύσει τη φωνή της, να διαδώσει εικόνες και να μεταφέρει τις αφηγήσεις της

Υπήρχε μια εποχή που οι πολίτες των τότε κομμουνιστικών χωρών έπρεπε να υποστούν έναν ατελείωτο κατακλυσμό ιδεολογικής ρητορικής και εικόνων. Παλιό, πανκατευθυντικό και αδυσώπητο, αυτή η προπαγάνδα ρέει μέσω του αιθέρα από τις πρώτες σελίδες και το μοναδικό τηλεοπτικό κανάλι. Τα καυτά σχόλια για τα πενταετή σχέδια, τους μεγάλους πολιτικούς στόχους και τις ομιλίες των ηγετών του κόμματος κυριάρχησαν στο τοπίο των μέσων ενημέρωσης. Η αποσυναρμολόγηση της υποδομής που δημιούργησε αυτό το πληροφοριακό περιβάλλον ήταν κεντρική για τη μετάβαση μακριά από τον κομμουνισμό.

Είναι ακόμη πιο εκπληκτικό το γεγονός ότι η ρητορική του κόμματος επιστρέφει σε ορισμένες από αυτές τις χώρες. Μόνο, αυτή τη φορά, προέρχεται από ένα διαφορετικό κομμουνιστικό κόμμα – αυτό της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

Για αρκετά χρόνια, μια από τις πιο δημοφιλείς πύλες ειδήσεων στη Βουλγαρία, το 24 Hours, φιλοξένησε ένα τμήμα αφιερωμένο στο Μεσαίο Βασίλειο με τίτλο «Focus China». Ορίζει μια ημερήσια δοσολογία μη επεξεργασμένου περιεχομένου και εικόνων που παρέχονται από κινεζικά μέσα ενημέρωσης και θεσμικές πηγές σε θέματα που κυμαίνονται από μακροοικονομικά δεδομένα και έργα έως την πρωτοβουλία Belt and Road (BRI), έως τη θέση του Πεκίνου σε διάφορα διεθνή θέματα. Ένα ιδιαίτερο επίκεντρο είναι οι ογκώδεις ομιλίες του προέδρου και του γενικού γραμματέα του κινεζικού κομμουνιστικού κόμματος, Xi Jinping, οι οποίες αναπαράγονται πλήρως. Ακόμη και ο εξέχων επιχειρηματίας Jack Ma εμφανίστηκε στις 24 ώρες, πριν από την πρόσφατη εξαφάνισή του από τη δημόσια θέα.

Κάποιος θα ήταν σκληρός για να εντοπίσει οποιαδήποτε ιδεολογική συγγένεια σε αυτή τη νέα εταιρική σχέση με τα μέσα ενημέρωσης. Αντίθετα, οι σχέσεις διαρθρώνονται γύρω από ένα χρηματοοικονομικό συμβόλαιο με την China Radio International. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι οι Κινέζοι ηθοποιοί πίσω από τη συμφωνία πέρασαν αρκετό χρόνο για να εξερευνήσουν άλλους πιθανούς συνδέσμους στα μέσα ενημέρωσης στη Βουλγαρία προτού τελικά καταλήξουν στον τρέχοντα σύντροφό τους.

Τέτοιες προσπάθειες είναι όλο και πιο συχνές σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Οι αναλυτές συχνά θεωρούσαν αυτές τις προσπάθειες ως εκκολαπτόμενες, ad hoc, άσχετες, και – τελικά – έλλειψη εμβέλειας, πρόθεσης και φιλοδοξίας.

Ωστόσο, όπως φαίνεται στην πρόσφατη έρευνα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (που υποστηρίζεται από το περιφερειακό πρόγραμμα μέσων ενημέρωσης του Ιδρύματος Konrad Adenauer), αυτό δεν ισχύει πλέον. Στην πραγματικότητα, οι Κινέζοι ηθοποιοί κατασκευάζουν ένα οικοσύστημα ενδιαφερόμενων και αφοσιωμένων συνεργατών που σχετίζονται με τα μέσα ενημέρωσης σε ολόκληρη την περιοχή. Αυτό το αναδυόμενο δίκτυο έχει τρία βασικά μέρη. Το πρώτο και το λιγότερο εκπληκτικό βασίζεται σε κομμουνιστικές επαφές και σχέσεις κληρονομιάς που χρονολογούνται από δεκαετίες. Τα μέλη αυτού του δικτύου είναι παλιά χέρια στην Αλβανία, την Κροατία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία που έχουν εκτεταμένες επαφές και εμπειρία σε όλη την τοπική σφαίρα των μέσων ενημέρωσης. Σε άλλες περιπτώσεις, οι σχέσεις κληρονομιάς είναι πιο θεσμικές, με μακροχρόνιους δεσμούς με τοπικές ενώσεις δημοσιογράφων, όπως αυτές στη Σερβία και τη Βουλγαρία.

Η Κίνα επεκτείνει σταδιακά το εύρος των παρόχων περιεχομένου της στην περιοχή καθώς παρέχει πληροφορίες μέσω του δικτύου ειδήσεων Belt and Road.

Το δεύτερο μέρος βασίζεται σε πιο επίσημες θεσμικές αλληλεπιδράσεις και πρόσβαση μεταξύ της Κίνας και των κρατών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Προέρχεται από τις μυριάδες ευκαιρίες συνεργασίας που δημιουργούνται από διμερείς και σχετικούς με BRI μηχανισμούς και έργα, επεκτείνοντας σε φορείς όπως υπηρεσίες πληροφοριών, υπουργικές υπηρεσίες και οργανισμούς που εκπροσωπούν διάφορες βιομηχανίες. Για παράδειγμα, ορισμένοι από αυτούς τους οργανισμούς στη Βοσνία, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία έχουν υπογράψει εκτεταμένες συμφωνίες συνεργασίας στα μέσα ενημέρωσης για διάφορους τύπους περιεχομένου με κινεζικούς κρατικούς οργανισμούς πληροφοριών όπως η Xinhua. Η Κίνα επεκτείνει σταδιακά το φάσμα των παρόχων περιεχομένου στην περιοχή καθώς παρέχει πληροφορίες μέσω του δικτύου ειδήσεων Belt and Road. Και ένας αυξανόμενος αριθμός υπαλλήλων στα υπουργεία πολιτισμού και παιδείας ασχολούνται με τη συνεργασία που σχετίζεται με το BRI.

Ωστόσο, είναι το τρίτο μέρος αυτού του αναδυόμενου οικοσυστήματος που είναι πιο ενδεικτικό της στρατηγικής της Κίνας στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτό το μέρος είναι ένα μάλλον ρευστό αλλά ολοένα και πιο ολοκληρωμένο δίκτυο νέων ηθοποιών που εκτελούν μια ποικιλία λειτουργιών που σχετίζονται με τα μέσα ενημέρωσης και έχουν σταθερό, συναλλακτικό ενδιαφέρον για την ευθυγράμμιση με τους κινέζους εταίρους τους. Η ομάδα είναι αρκετά διαφορετική. Για παράδειγμα, οι μαθητές που επιστρέφουν στη Βόρεια Μακεδονία, τη Βοσνία και την Κροατία από την Κίνα είναι σε θέση να εισέλθουν σε ιδρύματα όπως πανεπιστήμια και υπουργεία, κερδίζοντας αργά τα μέσα ενημέρωσης ως σχολιαστές και εμπειρογνώμονες. Οι ιδιωτικές εταιρείες μέσων μαζικής ενημέρωσης στη Βουλγαρία, τη Σερβία και την Κροατία είναι όλο και πιο ενεργές στη σύνδεση και την πρόσβαση σε Κινέζους ηθοποιούς σε σχέση με τη δημοσιότητα, το περιεχόμενο και τη διαφήμιση. Ελεύθεροι επιχειρηματίες μέσων μαζικής ενημέρωσης στη Βουλγαρία, την Κροατία,

Συγκεκριμένα, η τοπική κινεζική διασπορά μπαίνει επίσης αργά στη σφαίρα των μέσων ενημέρωσης – όπως φαίνεται από τις δραστηριότητες του βούλγαρου επιχειρηματία Zheng Zhong. Εμφανίζεται τακτικά στα κυριότερα τηλεοπτικά κανάλια της Βουλγαρίας για να υποστηρίζει κινεζικές υποθέσεις υπέρ του Πεκίνου. Το Συμβούλιο Οικονομικών και Διπλωματικών Σχέσεων του επικεντρώνεται στο έργο που σχετίζεται με το BRI, παρέχοντας μια πλατφόρμα για δημοσιότητα και παρουσία στα μέσα ενημέρωσης. Ακόμα μια νέα μορφή δέσμευσης και συνεργασίας με τοπικούς φορείς των μέσων ενημέρωσης εμφανίζεται μέσω του έργου της Κινεζικής Νοτιοανατολικής Ευρώπης Επιχειρηματικής Ένωσης, η οποία έχει δημόσιες σχέσεις και λειτουργίες πίεσης. Ο οργανισμός εκπροσωπεί τα κινέζικα συμφέροντα, παρέχει περιεχόμενο και υποστηρίζει προσπάθειες δημοσιότητας υπέρ του Πεκίνου με διάφορα μέσα. Οι δραστηριότητές της είναι δύσκολο να χαρτογραφηθούν, αλλά τοπικοί αναλυτές έχουν μελετήσει το έργο του στην Κροατία.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποτελεί ίσως το καλύτερο παράδειγμα του τρόπου λειτουργίας αυτής της τρίτης ομάδας ηθοποιών υπέρ του Πεκίνου. Το Κέντρο Προώθησης και Ανάπτυξης του BRI, με έδρα το Σεράγεβο, λειτουργεί ως κόμβος για τη δημιουργία και την τοποθέτηση περιεχομένου. Και ο οργανισμός δημιουργεί πλαίσια συνεργασίας με άλλους φορείς για να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση του. Στελεχώνεται από πρώην δημοσιογράφους που έχουν μεγάλη εμπειρία και φιλοξενεί έναν ιστότοπο βασισμένο εξ ολοκλήρου σε κινεζικές πηγές. Το κέντρο έχει συμβατικές σχέσεις με την τοπική κινεζική πρεσβεία και λειτουργεί όλο και περισσότερο σε συντονισμό με ιδρύματα όπως η Βοσνιακή-Κινέζικη Φιλία και το Κομφούκιο Ινστιτούτο στο Πανεπιστήμιο της Μπάνια Λούκα. Συμμετέχει όλο και περισσότερο σε κοινά έργα με πολλά άλλα πανεπιστήμια και ινστιτούτα πολιτικής, διοργανώνοντας δημόσιες εκδηλώσεις και δημιουργώντας περιεχόμενο για τα μέσα ενημέρωσης.

Μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία, η Κίνα έχει επεκτείνει σημαντικά την παρουσία των μέσων ενημέρωσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη από την άποψη των σχέσεων, του περιεχομένου και των υποδομών. Η χώρα ξεκίνησε την άνοδο της στα μέσα μαζικής ενημέρωσης από μια χαμηλή βάση, αλλά επιταχύνεται και στην αιχμή της απόκτησης πραγματικής μόχλευσης από την κοινή γνώμη και τις αντιπροσωπείες της Κίνας στην ευρύτερη κοινωνία. Αυτό αποδεικνύεται από τις προσπάθειες των ηθοποιών υπέρ του Πεκίνου να αγοράσουν μέσα μαζικής ενημέρωσης στην περιοχή – όπως συνέβη πρόσφατα με μια αποτυχημένη απόπειρα εξαγοράς της κύριας ομάδας μέσων ενημέρωσης στην Κροατία. Για παράδειγμα, μία τοπική εφημερίδα στη Σλοβενία ​​ανήκει πλέον στην κινεζική κυριότητα. Η απόκτηση των ισχυρών επιχειρήσεων μέσων της Κεντρικής Ευρώπης από τον τσεχικό δισεκατομμυριούχο του Πεκίνου, Petr Kellner, θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες στην περιοχή. Συνολικά,

Αυτές οι εξελίξεις θα επηρεάσουν τις πολιτικές επιλογές των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, τις πολιτικές συζητήσεις και τις αντιλήψεις του κοινού σχετικά με την Κίνα. Βασικά, το Πεκίνο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει αυτή τη νέα επιρροή για να μπλοκάρει ή να περιθωριοποιήσει αυτό που θεωρεί παραπληροφόρηση σχετικά με τα πιο αμφιλεγόμενα έργα του, κυρίως εκείνα σε υποδομές και μεταλλουργία. Η ενισχυμένη παρουσία των μέσων ενημέρωσης σίγουρα θα βοηθήσει την Κίνα να πλαισιώσει διάφορα θέματα που σχετίζονται με τομείς όπως το χρέος, η εξωτερική πολιτική, η δημόσια υγεία και η διακρατική συνεργασία. Και αυτή η ενισχυμένη δομική θέση θα βοηθήσει την πρόσληψη περισσότερων στρατιωτών ποδοσφαιρικών μέσων. Συνολικά, ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός έχει φτάσει στα κύματα αέρα, τις τηλεοπτικές οθόνες και τα smartphone της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Πηγή www.ecfr.eu

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων δεν λαμβάνει συλλογικές θέσεις. Οι εκδόσεις του ECFR αντιπροσωπεύουν μόνο τις απόψεις των μεμονωμένων συγγραφέων.

Show Buttons
Hide Buttons